توسعه فرآیند بازیافت پلی‌یورتان بدون استفاده از فسژن

دانشمندان دانشگاه توئنته در هلند روشی برای بازیافت شیمیایی فوم پلی‌یورتان از تشک‌ها، مبلمان و همچنین اسفنج‌های خانگی توسعه داده‌اند که در آن از مواد شیمیایی سمی استفاده نمی‌شود. این کشف راه‌حلی چرخه‌ای برای میلیون‌ها تن زباله‌ای ارائه می‌دهد که بازیافت آن‌ها دشوار است.

به گفته متخصصان در این دانشگاه، تا پیش از این تنها بخش‌هایی از فوم قابل بازیابی بود یا برای بازیابی اجزای سازنده آن نیاز به ماده‌ای بسیار سمی وجود داشت. به گفته یوریان هوسکنز (Jurriaan Huskens)، سرپرست پروژه: “برای مدت طولانی، استفاده از فسژن — ماده‌ای کشنده — تنها راه تجزیه این فوم بود. اگر واقعاً بخواهیم بازیافت را در مقیاس وسیع انجام دهیم این روش به‌هیچ‌وجه قابل قبول نیست.”

محققان توئنته اکنون راهی برای تجزیه کامل فوم به پلی ال‌ها و ایزوسیانات‌ها، بدون نیاز به استفاده از مواد شیمیایی خطرناک، پیدا کرده‌اند. با ترکیبی نسبتاً ایمن و سازگار با محیط زیست، فوم به طور مؤثر به مواد اولیه قابل استفاده تجزیه می‌شود که می‌توانند به عنوان پایه‌ای برای تولید فوم جدید عمل کنند. ژان-پل لانگه (Jean-Paul Lange) می‌افزاید: «ما نشان دادیم که می‌توان هم بخش نرم و هم بخش سخت فوم را بازیابی کرد. این برای نخستین بار امکان چرخه‌ای شدن واقعی PU را فراهم می‌کند.

این روش روی انواع مختلف فوم، از تشک و مبلمان گرفته تا کفی‌های ورزشی و کاربردهای پزشکی، مؤثر بوده است. این کاربرد گسترده، احتمال پذیرش سریع این فناوری توسط صنعت را افزایش می‌دهد. دانشجوی دکترا، اِگه هوسگور (Ege Hosgor)، نویسنده اول این مطالعه، می‌گوید: “این همان چیزی است که این یافته را بسیار قدرتمند می‌کند. ما در آزمایشگاه از فوم خالص مصنوعی استفاده نکردیم، بلکه از فوم‌هایی استفاده کردیم که در محصولات واقعی یافت می‌شوند.”

این تیم معتقد است که این رویکرد گامی بزرگ به‌سوی اقتصاد چرخه‌ای برای پلاستیک‌هاست و به‌طور قابل توجهی میزان زباله را کاهش خواهد داد. پژوهشگران اکنون قصد دارند این روش را بیشتر توسعه داده و در مقیاس صنعتی پیاده‌سازی کنند. به گفته هوسکنز: “نکته مهم این است که این فرایند نه‌تنها ایمن‌تر است، بلکه راه‌حلی واقعی برای میلیون‌ها تن فومی ارائه می‌دهد که در سراسر جهان دور ریخته می‌شود”.

این تحقیق با عنوان «تجزیه پلی‌یورتان با استفاده از دی‌آلکیل‌کربنات‌ها: به‌سوی بازیافت شیمیایی پایدار» در مجله علمی Green Chemistry منتشر شده است.